15 Ağustos'ta Gerçekleşen Zirve ve Önemi
15 Ağustos 2023 tarihinde ABD'nin Alaska Eyaleti'nde yapılan Trump-Putin zirvesi, dünya genelinde büyük bir ilgiyle karşılandı. Bu önemli buluşma, somut anlaşmalar ortaya koyamasa da, ikili ilişkiler ve Ukrayna meselesi açısından önemli sonuçlar doğurdu. Marmara Üniversitesi Tarih Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. İlyas Kemaloğlu, zirvenin olası etkilerini değerlendirdi.
Görüşmenin Hızla Gerçekleşmesi
Bu seviyedeki diplomatik görüşmeler genellikle uzun hazırlık süreçleri gerektirirken, Trump ve Putin'in Alaska'da buluşması sadece bir hafta içinde organize edildi. Başta Türkiye olmak üzere bazı ülkeler bu zirveye ev sahipliği teklif etmiş olsa da, Kremlin'in ABD'nin Alaska teklifine itiraz etmemesi, tarafların doğrudan görüşme yapma niyetlerini gösteriyor. Bu durum, yeni ABD yönetiminin çalışma tarzıyla ve Trump'ın kendisini barış ve istikrarın sağlanmasında bir lider olarak konumlandırma çabasıyla da ilişkilendiriliyor.
Tarihsel Bağlam ve Anlamı
Trump ve Putin’in bir araya geldiği Alaska, İkinci Dünya Savaşı sırasında ABD’den uçak taşımacılığı yaparken hayatını kaybeden 13 Sovyet askerinin mezarına ev sahipliği yapması nedeniyle de tarihi bir anlam taşıyor. Bu bağlamda, Rus tarafı görüşmenin tarihsel boyutuna ayrıca önem vermiştir. Ancak, bu zirvenin gerçekten "tarihi" olup olmadığı, somut sonuçların elde edilip edilmemesine bağlı olarak sorgulanmaktadır.
Beklentiler ve İlişkilerin Gelişimi
Görüşmeden önce Kremlin, Trump'ı bir sonraki toplantının yapılması için Rusya'ya davet etmişti. Moskova, toplantının yalnızca Rusya-Ukrayna krizi ile sınırlı kalmamasını, aynı zamanda iki ülke ilişkilerinin geliştirilmesinin de ele alınmasını talep ediyordu. Putin'in yanında yer alan heyet, Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, Devlet Başkanı Yardımcısı Yuriy Uşakov gibi önemli isimlerden oluşuyordu. Bu durum, Moskova'nın ilişkilerin genişletilmesine verdiği önemi ortaya koymaktadır.
Sonuçların Değerlendirilmesi
Görüşmeden somut bir anlaşma çıkmaması, tarafların açıklamalarında belirsizlik yaratsa da, zirve ikili ilişkiler ve barış arayışları açısından kayda değer bir adım olarak değerlendirilmektedir. Savaşın sebepleri ve kapsamı, sadece Rusya ile Ukrayna arasında değil, Rusya-Batı ve özellikle de Rusya-NATO ilişkilerinin bir yansıması olarak görülmektedir. Putin'in "Trump olsaydı, bu savaş çıkmazdı" ifadeleri, Trump tarafından olumlu karşılandı ve görüşme sonrası tekrar gündeme getirildi.
Rusya'nın Kazancı ve Gelecek Beklentileri
Trump, zirveyi "10 üzerinden 10" olarak değerlendirerek, Rusya ile anlaşmaya çok yakın olduklarını ifade etti. Ancak, Rus yetkililer daha temkinli bir yaklaşım sergiledi. Zirve, Rusya'nın uluslararası izolasyonunu kırma çabaları açısından bir fırsat sundu ve yeni yaptırımların uygulanmayacağı yönündeki açıklamalar, Moskova için olumlu bir gelişme olarak kaydedildi.
Gelecek Süreç ve Barış Arayışları
Trump, görüşmeler sonrası Zelenski ve NATO yetkilileriyle de iletişime geçeceğini belirtti. Bu durum, ilerleyen süreçte Ukrayna barış görüşmelerinin daha geniş bir katılımla yürütüleceğini gösteriyor. Savaşın devam etmesi halinde masadaki şartların da değişeceği öngörülüyor. Barışın sağlanması, büyük ölçüde cephede elde edilen kazanımlara bağlı olarak şekillenecek gibi görünüyor.
Prof. Dr. İlyas Kemaloğlu, Marmara Üniversitesi Tarih Bölümü Öğretim Üyesidir. Makalelerdeki fikirler yazarına aittir ve Anadolu Ajansının editoryal politikasını yansıtmayabilir.
